Kamuda Denetim
Türk Dil Kurumu sözlüğünde Kamunun ilk tanımı; bir ülkede yaşayan halkın bütünü, halk ve amme tanımlanmıştır. Ancak zamanla bu tanım halk hizmeti gören devlet organlarının tümü manasına taşınmıştır.
Denetim ise; “denetleme”,olarak tanımlanmıştır. Denetleme kavramı ise aynı sözlükte “Bir görevin yolunda yürütülüp yürütülmediğini anlamak için yapılan araştırma, denetim, bakım, teftiş, murakabe, kontrol.” şeklinde tanımlanmaktadır.
Olgu ise; Birtakım olayların dayandığı sebep veya bu sebeplerin yol açtığı sonuç olarak ifade edilmiştir.
Buradan hareketle Kamuda denetim olgusunu; yönetimlerin bütün unsurları ile bir bütün olduğu, yönetimlerde örgütün düzgün çalışıp çalışmadığını kontrol etmek için kurulan denetim müesseselerini tarafından kamu sektöründeki birimlerin yaptığı iş ve işlemlerin idari, mali ve hukuki yönden incelenmesi olarak tanımlayabiliriz.
Günümüzde ise yönetilenler kendilerini yönetenleri seçmektedir. Meclis çatısı altında toplanan milletin vekilleri millet adına yasalar çıkartmakta Cumhurbaşkanı tarafından hükümet kurmakla görevlendirilen başbakanın başkanlığında Bakanlar Kurulu adı verilen yürütme erkiyle görev yapmakta bu kurulda görev yapan bakanlara bağlı teşkilatlar bulunmaktadır. Bakanlıkların teşkilatında görev yapan kamu görevlilerini ise bunlara bağlı denetim grupları ve hiyerarşik yapıda üstler astlarını denetlemektedirler. Yasama ve yürütme de denetim altında olup bunları yargı güçleri kontrol etmektedir. Ayrıca yargının verdiği kararlarda bir üst mahkeme tarafından denetlenmekte üst mahkemeler tarafından verilen kararlar aynen onaylandığı gibi iptal de edilebilmektedir.
Siyasal Denetim:
Siyasal denetim, siyasi organlarca yapılır. Bunlar, milletvekilleri, siyasi partilerdir. Söz konusu yetkinin nasıl kullanıldığını denetlemek, yetkiyi yeniden düzenlemek ve gerektiğinde geriye alama hakkına sahiptir.
1. Yasama organın Denetim Yolları
Türkiye Büyük Millet Meclisi soru, Meclis araştırması, genel görüşme, gensoru ve Meclis soruşturması yollarıyla denetleme yetkisini kullanır. (Anayasa Md. 98/1)
Soru: Bakanlar Kurulu adına, sözlü veya yazılı olarak cevaplandırılmak üzere Başbakan veya bakanlardan bilgi istemekten ibarettir. (Anayasa Madde 98/2)
Genel Görüşme: Soru, Bakanlar Kurulu adına, sözlü veya yazılı olarak cevaplandırılmak üzere Başbakan veya bakanlardan bilgi istemekten ibarettir. (Anayasa Madde 98/4)
Meclis araştırması: belli bir konuda bilgi edinilmek için yapılan incelemeden ibarettir. (Anayasa Madde 98/3)
Meclis Soruşturması: Başbakan veya bakanlar hakkında, Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az onda birinin vereceği önerge ile soruşturma açılması istenebilir. Meclis, bu istemi en geç bir ay içinde görüşür ve gizli oyla karara bağlar. (Anaysa Md.100)
Gensoru önergesi: bir siyasî parti grubu adına veya en az yirmi milletvekilinin imzasıyla verilir. …Gensoru görüşmeleri sırasında üyelerin veya grupların verecekleri gerekçeli güvensizlik önergeleri veya Bakanlar Kurulunun güven isteği, bir tam gün geçtikten sonra oylanır. Bakanlar Kurulunun veya bir bakanın düşürülebilmesi, üye tamsayısının salt çoğunluğuyla olur; oylamada yalnız güvensizlik oyları sayılır. Meclis çalışmalarının dengeli olarak yürütülmesi amacına ve yukarıdaki ilkelere uygun olmak kaydıyla gensoru ile ilgili diğer hususlar İçtüzükte belirlenir. (Anayasa Md.99)
2. Türkiye Büyük Millet Meclisine başvurma:
Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir. (Anayasa Mad.74 Dilekçe hakkı)
Did you enjoy this post? Why not leave a comment below and continue the conversation, or subscribe to my feed and get articles like this delivered automatically to your feed reader.
Comments
Henüz yorum yapılmamış.
Yorum yapın